سه شنبه 1 اسفند 1396
الثلاثاء 5 جماد ثاني 1439
|
Feb 20 2018
|


                                                  

به بهانه آیین سنتی خیدیر بایرامی(۷_۱۵ بهمن)

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 



چرا در مناطق مختلف آذربایجان خصوصا خلخال جشن ها و آیین های زییای محلی و سنتی کمرنگ و یا فراموش شده اند؟

 

سراسر خطه کهن آذربایجان از جمله منطقه خلخال از دیر باز دارای آیین ها و جشن های سنتی متعددی در طول سال،خصوصا در نیمه دوم سال و در فصول سرد بوده اند و مردم آذربایجان و خلخال همواره با برگزاری این آیین های سنتی و زیبا در زمستان سرد و برفی به جمع خود و خانواده های خودگرمی و نشاط می بخشیدند،
و تحمل زمستان طولانی را با برگزاری این جشن ها و آیین ها آسان تر می کردند و البته هر چه به پایان زمستان و رسیدن بهار نزدیک تر می شدند این جشن ها و آیین ها پر رنگ تر و پر نشاط تر می شدند و رنگ و بوی بهاری می گرفتند.

 

اما متأسفانه در سال های اخیر دیگر خبری از برگزاری این جشن ها و آیین ها در منطقه و در بین خانواده ها نیست و یا در مناطق و روستاهای کمی آن هم به صورت ساده تر و مختصر تر انجام می شود.
حتی بزرگ ترین این جشن ها و آیین های کهن آذربایجان و خلخال که جشن نوروز است دیگر مثل سابق مفصل و همراه با جزییات خاص آن که البته زیبایی این آیین ملی ،محلی را چند برابر می کردند، که شهریار،شاعر بزرگ آذربایجان در منظومه حیدربابا به زیبایی آن ها را به شعر کشیده ،برگزار نمی شوند.


آیین هایی مثل چیلله گئجه سی،خیدیر نبی بایرامی،تکم گردانی،نوروز خوانی،سه چهارشنبه آخر سال ،که از این جشن چهارشنبه های آخر سال فقط چهارشنبه سوری مانده که از آن هم فقط آتش روشن کردن که البته بیش تر از آن که شادی آور باشد ،ترس آور و خطر آفرین شده است!

🔷اما آنچه که بهانه نوشتن این نوشته در مورد آداب و سنن منطقه شد،آیین زیبای خئدیر بایرامی است که شاید مختصری توضیح در مورد این آیین کهن منطقه خالی از لطف نباشد

بر طبق گفته های گذشتگان با برگزاری جشن خئدیر نبی ، کوچه ها و محلات شهر و روستاها ،حال و هوای خاصی پیدا می کردند. یکی از مهمترین بخش آیین خئدیر نبی، تهیه قووت بود که با ترکیب و آسیاب کردن گندم برشته ـ بزرک”bazarak “نخودچی ـ عدس و …بدست می آمد.

بنا بر گفته کهن سالان و بر اساس منابع تاریخی در گذشته مقداری از قووت تهیه شده را در سینی بزرگ “که در اصطلاح محلی به مئژمئیی معروف است” ریخته در اتاقی خلوت می گذاشتند و عقیده بر این بود که حضرت خضر نبی با قمچی آنرا متبرک می نماید. و بر طبق نقلی دیگر، هدف از ترکیب آرد دانه هایی که ذکر شد , طلب باروری و برکت بیشتر برای سال بعد زراعی بود و حتی از این قووت اصرار میکردند که زنان نازا بخورند چون آیین خدرنبی به نوعی آیین باروری و رونق باروری محسوب می شده است .
و فردای آنروز قووت تبرک شده در بین یئدی قونشو “هفت همسایه”تقسیم می شد
.البته در برخی روستاها و مناطق هم پختن آش گیلدیک که آش محلی و خوشمزه ای است و پخش آن بین همسایگان و اهالی محل هم جرئی از آیین خئدیر نبی بود

شاید برای نسل کنونی، بسیاری از این جشن ها و آیین ها ناشناس باشد و یا حداکثر اسمی از آنها در خاطرشان وجود داشته باشد،
اما اگر از پدران و مادران و.پدر بزرگ ها و.مادر بزرگ‌های خود در این باره سوال کنند،مطمئنا مطالب جالبی در مورد این جشن هاو آیین های مفرح خواهند شنید و اینکه برگزاری این جشن ها و آیین ها چه تأثیر و نقش مثبتی در افزایش نشاط خانواده ها و تحکیم روابط فامیلی و قومی و تقویت سنت های نیک و حسنه داشتند.

و اینکه هر کدام از این آیین و جشن ها فلسفه خاص خود را داشتند و هر کدام بر پایه یک اتفاق تاریخی برگزار می شده است.

و در عصر کنونی که به دلیل گرفتاری و مشغله های مختلف،خانواده و اقوام کمتر فرصت پیدا می کنند ،دور هم باشند و فارغ از مشکلات و مسائل روزمره ،ساعاتی را با دلخوشی کنار هم بگذارند مطمئنا احیا و برگزاری مجدد این جشن ها و آیین های سنتی منطقه ،می تواند نقش موثری در تزریق روحیه نشاط و همدلی به جمع خانواده ها و اقوام ایفا کند و در ضمن قدمی باشد در جهت جلوگیری از به فراموشی سپرده شدن این آیین های زیبای محلی و انتقال آن به نسل نو که متاسفانه به شدت در حال فاصله گرفتن از آداب و سنن تاریخی و سنتی آذربایجان و خلخال هستند .

و به یاد داشته باشیم احیای این آیین ها و جشن های بومی و سنتی ،کمک به پاسداشت تاریخ و فرهنگ غنی منطقه و آذربایجان خواهد بود

داریوش مغیثی

نوشتن دیدگاه

نظراتی که حاوی توهین یا افترا می باشند، منتشر نخواهند شد.
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابه دارند، انتشار نمی یابند.

طراحی و اجرا : آلتین سایت